Lage kosten, hoog rendement, gelukkige medewerkers

Mensen deugen!

Dat mensen deugen staat voor mij als een paal boven water. Natuurlijk doen sommigen erg hun best om het tegendeel te demonstreren, maar in essentie, in hun diepste wezen, deugen mensen. Rutger Bregman heeft daar een mooi boek over geschreven ‘De meeste mensen deugen’.

Eén van de verhalen die hij aanhaalt om zijn stelling te onderstrepen is het verhaal van de zes jongens die als schipbreukeling 15 maanden op een onbewoond eiland, Tonga, hebben overleefd. Wat bleek: door goed samen te werken, taken te verdelen en gebruik te maken van elkaars kwaliteiten wisten ze een goed bestaan op te bouwen. Ze namen zelfs tijd om muziekinstrumenten te maken en samen te zingen, ofwel aandacht voor cultuur. Wanneer ze ruzie kregen, losten ze dat constructief op. Ze spraken erover en kwamen tot gedragen oplossingen.
Hoe we dit weten? Per toeval is deze groep jongeren na 15 maanden ontdekt en ‘gered’. De kapitein van de ‘reddingsboot’ en enkele van de jongeren hebben hun verhaal uitgebreid kunnen doorgeven.

Groepsbelang voorop

Rutger Bregman heeft dit verhaal als voorbeeld in zijn boek opgenomen. De Engelse versie is zo goed verkocht dat filmmakers er brood inzien om hiervan een film te maken. Lees hierover het artikel in de Volkskrant. Ik hoop dat het een inspirerende film wordt die anderen duidelijk maakt dat samenwerken in onderling respect en gelijkwaardigheid uiteindelijk het beste is voor de mens en de mensheid. Waar mensen structureel te kort komen, slachtoffer, onvrij, ongelukkig, ziek, angstig, of wat ook zijn, is er meestal sprake van macht, onderdrukking, ongelijkheid, eigenbelang, status, geld, etc. Het is kennelijk verleidelijk voor veel mensen deze weg te kiezen en hun eigenbelang voorop te stellen boven het groepsbelang. Uiteindelijk is dat slechter voor het geheel. Zodra er sprake is van ongelijkheid ontstaat er spanning. Die is niet direct gevaarlijk, maar als het aanhoudt, bouwt de spanning op. Na verloop van tijd is de rek eruit, komt het aan de oppervlakte en begint het gedoe (strijd). Dan zet de zittende macht letterlijk hun machtsmiddelen in die helpen de oude situatie in stand te houden. Gevolg: nog meer spanning. Totdat de bom barst. Niemand lijkt in staat dit proces te keren. Sterker, we zijn er zo aan gewend dat we denken dat het normaal is! Daarom herkennen we het ook niet eens altijd. Iedereen lijkt op een of andere manier gevangen in zo’n ‘machtsconstructie’.
De enige deugdelijke oplossing die ik zie, is dat machthebbers stoppen met het uitoefenen van ‘macht’. Dat ze op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen tot goede samenwerking komen. Dat er veiligheid ontstaat om over alles te praten en dat iedereen wordt gehoord en gerespecteerd.
Wat ik echter ook zie is dat daarmee stoppen ongeveer het moeilijkste is om te doen.

Respectvol samenwerken

De les van de Tonga jongens is dat respectvol samenwerken in ieder mens van nature aanwezig is. Dat we diep bij onszelf te rade kunnen en moeten gaan om te ontdekken hoe we in vrijheid met elkaar kunnen samenwerken en elkaar versterken. Dat we daarmee in staat zijn om met elkaar de grootste culturele fout te herstellen. Namelijk dat er hiërarchie moet zijn om goed samen te kunnen werken, dat er werkgevers en werknemers (‘bazen en knechten’) zijn.
Ik spreek liever over medewerkers: iedereen werkt mee, waarbij iedereen een specifieke taak en rol, passend bij iemands kwaliteiten heeft. Dan wordt het een samenwerkend team dat in staat is te overleven in zelfs ontberende omstandigheden.

Symion is een coöperatie waarin formeel is vastgelegd dat we geen ‘bazen’ hebben. Iedereen is gelijkwaardig lid en heeft net zo veel in te brengen als een ander. We verdelen taken en spreken elkaar aan op resultaten. Van fouten leren we collectief. En als er al eens een conflict ontstaat, dan lossen we dat constructief op. En het werkt. Ik gun iedere organisatie dit model, ook als het formeel anders is geregeld.

Deel dit met je vrienden

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Gerelateerde blogposts